Kuran’da Büyüklere Karşı Saygılı Olmak
Dinimizde, başta ana-babalar olmak üzere yaşlı insanlara saygılı olmak, onlara gereken ihtimamı göstermek neden önemlidir? Bunun böyle olduğunu ifade eden ayetler hangileridir?
Bu konuda şöyle ayetler mevcuttur: “Rabbin, sadece kendisine ibadet etmenizi, ana babaya da iyi davranmanızı kesin olarak emreder. Eğer onlardan biri ya da her ikisi senin yanında ihtiyarlık çağına ulaşırsa, sakın onlara ‘öf’ bile deme. Onları azarlama. Onlara tatlı ve güzel söz söyle. Onlara merhamet ederek üzerlerine kanat ger ve de ki: Ey Yüce Rabbim! Küçükken onlar beni nasıl koruyup yetiştirdilerse, Sen de onları esirge.”[1], “Allah, sizi güçsüz olarak yaratan, sonra güçsüzlüğün ardından bir güç veren, sonra gücün ardından bir güçsüzlük ve yaşlılık verendir.”[2], “Kime uzun ömür verirsek biz onun yaratılışını (güzelliğini) bozar, gücünü azaltır, beli bükük hâle getiririz. Onlar bunu hiç düşünmezler mi?”[3]
Yaşlılara saygı ve hürmet noktasında tavsiyelerde bulunan Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de şu övgü dolu ifadelerde bulunmaktadır: “Herhangi bir genç, bir kimseye yaşlı olduğu için ikramda bulunursa, Allah Teâlâ da o gence, yaşlılığında kendisine ikramda bulunacak birini nasip eder.”[4] Bir diğer hadîs-i şerif ise şöyledir: “Küçüklerimize merhamet etmeyen, büyüklerimize saygı göstermeyen bizden değildir.”[5]
Şu bir gerçektir ki, dünyaya gelen, büyüyen ve uzun ömürlü olan her insan bir gün mutlaka yaşlanacaktır. Bu kaçınılmaz bir durumdur. Yukarıdaki hadîs-i şerifte de görüldüğü gibi, yaşlısına saygı gösterene, kendisi yaşlandığında da ona saygı gösterecek birileri olacaktır.
Yaşlılara saygı gösterilmesi ve onlara sahip çıkılması noktasında yukardaki ayette de belirtildiği gibi, öncelik anne ve babalardadır. Üzülerek ifade etmek gerekirse, günümüzde yaşlılara gereken ilgi ve alaka gerektiği şekilde gösterilmemektedir. Hatta bazen anne ve babalar evlatları tarafından yalnızlığa terk edilebilmekte, bıkkınlık sebebiyle yaşlılar yurduna bırakılmaktadır. Hâlbuki, dünya bir merdiven gibidir. Yarın biz de bugün yaşlı olanların konumda olacağız. Peygamberimiz (s.a.v.)’in buyurduğu gibi: “Siz ana ve babanıza iyilik ederseniz evlatlarınız da size iyilik eder.” Ne ekersek onu biçeceğiz. Bunu asla hatırdan çıkarmamak gerekir. Onların bizden beklediği sevgi saygı ve tatlı bir tebessümden başka bir şey değildir.
[1] İsrâ suresi, 17:23
[2] Rûm suresi, 30:54
[3] Yâsîn suresi, 36:68
[4] Tirmizî, Birr, 25/75 (IV, 372)
[5] Tirmizî, Birr, 15